Özel Yetenek Sınavı Nedir? | Özel Yetenek Sınavı Yapan Kurumlar Nelerdir?

Merhaba, bu yazıda özel yetenek sınavıyla ilgili sık sık karşılaştığım sorulara cevap vermeye çalışacağım. Kahvenizi alıp okumanızda fayda var. Biraz uzun bir yazı olacak gibi.

Youtube kanalımda oyunculuk eğitiminin nerelerde verildiğiyle ilgili bir içerik videosu hazırlamıştım. Bu yazı o içerik videosunun devamı niteliğinde.

Bu yazıda Lisans düzeyinde veya denkliğinde oyunculuk eğitiminden ve özel yetenek sınavlarından bahsedeceğim.

Özel yetenek sınavı nedir?

Ösym'nin 2020 yılında yayınladığı kataloğun ilgili maddesi başlangıcı şu şekildedir: Yükseköğretim programlarına (Üniversitelere) öğrenci alınmasında, Merkezi Yerleştirme ve üniversitelerin kendilerinin düzenlediği özel Yetenek Sınavıyla Seçme olmak üzere iki farklı yöntem kullanılır.

Merkezi yerleştirme yönteminde, Seneler içinde pek çok farklı adla karşımıza çıkan bir sınava giriyoruz. Bu sınavda bir puan elde ediyoruz. Belirli tercihler yapıyoruz ve sınavında elde ettiğimiz puan ile okul puanınızın toplam değerine göre üniversitelerin kendi belirlediği açık olan kontenjanlara yüksekten düşüğe merkezi olarak yerleştiriliyoruz.

Özel yetenek sınavıyla seçme yönteminde, Belirli bir branşa-alana (özel) yatkınlığı olan, belirli bir yaş aralığındaki bireylerin, kurum tarafından, önceden belirlenen günlerde düzenlenen, merkezi sınavla ilişkili ve ya ilişkisiz özel bir sınavla, derslik imkanlarına göre belirlediği kontenjanla, kendi yönetmeliğinde belirttiği biçimde, istediği kriterlere uygun gördüğü öğrencileri seçmesidir. (!)

Biliyorum uzun oldu… Yani kısası… Eğitim kurumunun özel bir alanda yetiştirmek istediği, derslik imkanlarının elverdiği sayıda öğrenciyi, özel bir sınavla seçmesidir.

Nedir bu özel alanlar?

Resim, Heykel, Müzik, Dans, Yazarlık, oyunculuk ve tiyatro gibi farklı alanlarda özel yetenek sınavıyla öğrenciler seçilmektedir. Alana göre sınav içerikleriyle ilgili, ortak ve farklı mevzuatlar var. Biz bu yazıda Oyunculuk Eğitimi veren kurumların özel yetenek sınavlarına ayrıntılarıyla değineceğiz.

Mutlaka üniversite sınavına girmeme gerek var mı?

Hangi tür kurumun özel yetenek sınavına gireceğinize göre değişir.

Özel yetenek sınavı yapan eğitim kurumları nelerdir?

Özel yetenek sınavı yapan, iki çeşit kurum vardır.

1. YÖK'e bağlı olmayan. Yani akademik oyunculuk eğitimi vermeyen, dolayısıyla bir diploma vermeyen, kurs veya atölye statüsünde kurumlar. Bu kurumlarda merkezi sınava girmenize gerek yok. Bunlar da kendi içinde ikiye ayrılıyor. 2. Akademik oyunculuk eğitimi veren kurumlar. Yani üniversitelerin fakültelerine bağlı bölümlerde açılan eğitim programları. Bunlara başvuruda ilk koşul merkezi sınava girmiş olmanız. Bunlar da kendi içinde ikiye ayrılıyor. Detaylarına geleceğiz.

Aralarında ne farklar var?

Bağlı bulundukları yapı, eğitim programları, marka değerleri, sektör içindeki imajları, eğitim sonrası imkanları ve en önemlisi verdikleri mezuniyet belgelerinin türü ve işlevi açısından farklılıklar var. Şimdi bu farklılıklara biraz göz atalım.

1 — YÖK'e bağlı olmayan ve özel yetenek sınavıyla öğrenci alan kurumlar

1-MEB'e bağlı yani sertifikalı, 2-MEB'e bağlı olmayan Katılım belgesi veren kurumlar olarak ikiye ayırabiliriz. Yani milli eğitim bakanlığına bağlı kurs statüsünde bir kurum ise öğrenim gördüğünüz zamana karşılık gelen resmi bir sertifika verir. Örneğin; Milli Eğitim Bakanlığı 411 Saat Tiyatro sertifikası.

MEB sertifikası ne işe yarar? Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlara başvurarak boş pozisyon varsa eğitmenlik yapabilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, toplam saatinizin pozisyon için yeterli olmasıdır. Eğer o saate sahip değilseniz, aradaki saat farkını aynı alanda kurslara katılıp, alacağınız sertifikalarla tamamlayabilirsiniz.

MEB'e bağlı olmayan kurumlarda ise genelde resmi geçerliliği olmayan katılım belgeleri verilir. Katılım belgesi ne işe yarar? O kurumun mezunlarına ayrıcalıkları varsa onlardan yararlanabilirsiniz. Özgeçmişinize yazabilirsiniz.

Bu tür kurumların eğitim programları nasıldır? Bunun bir standardı bulunmuyor. Özellikle katılım belgesi veren kurumlar eğitim içeriklerini ve süresini kendileri belirledikleri için eğitim programları ve süreleri değişkenlik gösteriyor. Tıpkı üniversitelerde olduğu gibi hafta içi her gün eğitim programı yürütenler de var. Hafta sonu, veya hafta içi belirli günlerini özel yetenek sınavıyla aldığı öğrencilere; geri kalan vakti kurslara ayıran yerlerde var. Genel olarak eğitim sürelerinin 1 veya 4 sene arasında değişiklik gösterdiği söylenebilir.

Eğitim ücretleri ne kadar? Bazıları ücretli, bazıları ise tamamen ücretsiz. Bu kurumlara başvuru sırasında detaylı bilgileri veriyorlar. Ücretsiz olanlar finansmanlarını ücretli kurslarından sağlıyor olabilir. Yani bir anlamda sınavla aldığı öğrencileri %100 Burslu okutuyor olabilir.

Ne zaman ve nasıl başvurabilirim? Sosyal Medya hesaplarından veya resmi internet sitelerinden bu kurumların telefon numaralarını bulabilir ve arayarak bu konuda net bilgi alabilirsiniz. Genellikle sınav tarihinden belirli bir zaman önce başvurular açılır ve ön başvuru kaydı kurumun istediği belgelerle tamamlanır. Sınavları genellikle Eylül veya Ekim ayında yapıldığını söyleyebiliriz.

Sınav başvurusunda hangi belgeler istenir? Ücretsiz eğitim veren bazı kurumlar okulu keyfe keder bırakıp, başkalarının eğitim hakkını elinden almamanız düşüncesiyle belirtilen süre öğreniminizi devam ettireceğinize dair senet imzalatabilir. Sizden bu senetle ilgili kefil isteyebilir. Adli sicil kaydınız, İkametgah, Nüfus kayıt örneği, Nüfus kağıdı ve Diploma fotokopisi, Vesikalık fotoğraf istenebilir. Başvuru ücreti de istenebilir.

Dezavantajları: Bu iki tür kurum veya kuruluşun da diploma verme yetkisi bulunmuyor. Yani bunları bitirdiğinizde 4 senelik bir eğitim programında öğrenim görmüş olsanız bile üniversite mezunu sayılmazsınız. Burada öğrenim görmeyi düşünen ve askerliğini henüz yapmamış erkeklerin eş zamanlı olarak açıköğretim programlarına yazılmalarında fayda var. Öğrenim görürken, lisans öğrencilerinin yararlandığı indirimli ulaşım gibi resmi kurumlardaki bazı imkanlardan yararlanamazsınız. Kurum Tiyatrolarında (Şehir Tiyatroları, Devlet Tiyatroları gibi…) Kadroya giremezsiniz. Yapımlarına girseniz bile düşük taban ücretiyle çalışırsınız. Akademik Oyunculuk Eğitimi Görmüş çevrelerden kabul görmemeniz de olasıdır. Yüksek lisans düşünürseniz eş zamanlı bir uzaktan eğitim programı tamamlamanız gerekir.

Avantajları: Başvuru kabulünde üniversite sınavına girmenize gerek yoktur. Çoğunda başvuru için yaş sınırı geniştir. Üniversite mezunları için yaş sınırı daha yüksek ve program süresi daha düşük olabilir. Zorunlu YÖK dersleri olmadığı için ders ağırlıkları sahne yoğunlukludur. Genel olarak yetenek sınavlarına başvuran kişi sayısının daha az olduğu söylenebilir. Aralarında ön başvuru ücreti dahi almayan ve tamamen ücretsiz eğitim verenleri de vardır. Eğitim süreci daha kısa olduğu söylenebilir.

2 — Akademik oyunculuk eğitimi veren kurumlar (üniversiteler)

Bu sınavlara başvurmanın ön koşulu, merkezi üniversite giriş sınavında herhangi bir puan türünden barajı geçmeniz gerekmektedir.

Lisans düzeyinde oyunculuk eğitimi görmek için üniversite sınavına girmeme gerek var mı? Evet, var. Genelde özel yetenek sınavına girebilmek için üniversite sınavında herhangi bir alanda barajı geçmeniz gerekir. Her üniversite bu puanı kendi belirlemektedir. Yani baraj yüksek olabilir. Üniversite sınavında kurumun belirlediği barajı geçemezseniz özel yetenek sınavına giremezsiniz.

Üniversite Sınav Notunun özel yetenek sınavına bir etkisi var mı? Etkisi var. Tam anlamıyla ETKİSİ var. Sınav notunuz ile özel yetenek sınavlarındaki aldığınız puanlar bir formül ile hesaplanarak özel yetenek sınav sonucunuzu ortaya çıkarıyor. Bu hesapların formülleri ösym'nin kendi kataloğunda mevcut, meraklısı en alttaki bağlantılara bakabilir. Notun etkisi var ama asıl ağırlık jüri notunda… O üniversitenin kontenjanı kaç ise tıpkı merkezi sınavında olduğu gibi en yüksekten en düşüğe sıralanıyor ve kontenjan sayısına denk gelenler kayıt yaptırmaya hak kazanıyor!

Oyunculuk eğitimi veren üniversiteler hangileri? Bilindiği gibi üniversiteler bağlı oldukları yere göre Devlet ve Vakıf (Yani özel) Üniversiteler olarak ikiye ayrılıyor. 2020 Yılında ülkemizde 200'e yakın üniversite bulunuyor. Yaklaşık %30'unu vakıf üniversitelerinin oluşturduğunu söyleyebiliriz. 2020 yılının nisan ayında 15'i vakıf, 26 Devlet olmak üzere 41 üniversitede çeşitli adlarla oyunculuk programları yürütülmekte. Bu eğitimi alabileceğiniz üniversitelerin %30'a yakını İstanbul'da, Vakıf üniversitelerinin ise %80'i İstanbul'da. Ciddi bir oran. Sadece bu veriye dayanarak sektörün İstanbul eksenli ilerlediğini yorumlayabiliriz.

Bölüm isimleri neden farklı? Lisans Programlarının adları değişkenlik gösterse de içerikleri incelendiğinde oyunculuk icra eğitimine ağırlık verildiği görülebilir. Program adları komisyonlarca belirlenir ve belirli bir standardı yoktur.

Bağlı bulundukları yapı ne ifade eder? Bağlı bulunduğu yapı, her şeyden önce birlikte öğrenim göreceğiniz, aynı dönemi paylaşacağınız öğrenci profillerini belirler. Farklı branşlarda sanat eğitimi gören bireylerle temas halinde olmanız, onlarla ortak seçmeli dersler alıyor olmanız, aynı kampüs içinde bulunuyor olmanızın gelişiminize bir etkisi olacaktır. Bir bölümün verdiği eğitimle ilgili en iyi izlenimi orada öğrenim gören farklı kişilerle sohbet ederek edinebilirsiniz.

Konservatuvar nedir? Konservatuvar, latince kökenli bir kelime. Anlamı kabaca, muhafaza etmek ve korumak. Avrupa'da ilk kurulan müzik okullarında, belirli kalıpların gelecek nesillere aktarılması için oluşturulmuş bir eğitim metodu diyebiliriz. Başta müzik, resim, dans eğitimi veren konservatuvarlara, çok sonraları oyunculuk eğitiminin de eklendiğini söyleyebiliriz. Ayrıca konservatuvarlar sadece lisans eğitimi veren yapılar değildir; bünyelerinde ortaokul, lise, üniversite bulundurabilirler. Konservatuvar köklü bir eğitim yapısı olduğu için ülkemizde oyunculuk eğitimi veren köklü kurumların çoğu başta konservatuvar bünyesinde açılmıştır.

Kontenjanlar ne kadar? Her üniversite kendi eğitim olanaklarına göre bir kontenjan belirlemekte. Kontenjanı 16 olan da var, 80 olan da var. 2017-2018 döneminde sadece İstanbul'da 386 kişilik kontenjan açıldı. Oyunculuk kontenjanı yüksek olan üç üniversite toplam kontenjanın %46'sını oluşturmaktadır. Bu üç üniversite arasından Beykent Üniversitesi bu programa en çok kontenjanı ayıran eğitim kurumuydu; tek başına toplam kontenjanın %21'ini oluşturmaktaydı. O sene İstanbul Üniversitesi ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nin kontenjandaki payı da %8'di.

Özel yetenek sınavına kaç kişi başvuruyor? Bunu ölçmek çok güç. Her sene değişkenlik gösteriyor. Genel olarak okul başına kabaca 150 ile 700 arasında başvuru olabilir. Başvuranların hepsi katılmayabilir. Sayılara bakarak demoralize olmanıza gerek yok.

Başvurular ücretli mi? Bazıları ücretli, bazıları ücretsiz. Bu her sene yeniden belirlenir. Başvuruya gitmeden önce yönetmelikleri mutlaka inceleyin.

Nereden başvuru yapılır ve başvuru süreci nasıl? İlk olarak bilmeniz gereken başvuracağınız yılın üniversite sınavına girip, herhangi bir alanda taban puanın üstüne çıkmalısınız. Başvurular genellikle Temmuz ve ağustos aylarında olur. Girmek istediğiniz kurumların web sitelerinin duyurular kısmını sıkı takip edin.

Akademik Oyunculuk eğitimi ücreti ne kadar? Devlet Üniversitelerine okulu uzatmadığınız sürece bir ödeme yapmıyorsunuz. Vakıf üniversitelerinde ise öğrenim ücretleri değişkenlik gösteriyor. 2020 yılında Senelik 60.000 TL'ye kadar harç alan üniversiteler var.

Özel okullarda burs imkanı var mı? Evet, var. Kendi belirledikleri dağılımla belirli yüzdelerde burs vermektedirler (%25, %50, %75, %100). İstanbul'da 2018 yılında vakıf üniversitelerinde okuyan öğrencilerin %92'si farklı oranlarda burs almış.

En fazla kaç sınava girebilirim? Vaktinizin, naktinizin elverdiği ölçüde sınava girebilirsiniz. Üniversitelerin sınav tarihleri birbiriyle çakışabilir.

Sınav nasıl yapılır ve içeriği ne? Sınav jüri veya jürilerden oluşur. Kabaca, hareket, Şan, Diksiyon, Sahne sınavı jürileri tarafından bireysel veya grup olarak sınavın gerçekleştirildiğini söyleyebiliriz.

Sınav ne kadar sürüyor? Özel yetenek sınavları aşamalı sınavlardır. Genellikle eleme ve seçme aşamalarından oluşur. Sınavlar bir veya daha fazla gün de olabilir. Aşamalı bir seçme söz konusudur. Asil ve Yedek olmak üzere iki farklı kayıt hakkı vardır.

Kazanabilir miyim? Kazanabilirsiniz. Sadece İstanbul'da bile yeni açılan üniversite programlarıyla 2020 yılında 400'e yakın lisans düzeyinde oyunculuk eğitimi kontenjanı bulunuyor.

Dezavantajları: Lisans eğitimi görebilmeniz için belirli bir yaşın altında olmanız gerekir (21-25 arası değişir). Merkezi sınava girmeniz gerekir. Sınava katılan kişi sayısı fazladır, rekabet fazladır. Sınavları uzun süreçlidir ve elenme sayısı yüksektir. Maliyeti yüksek olabilir.

Avantajı: Resmi diplomanız olur. Kurum tiyatrolarında sınav açıldığında kadroya girebilirsiniz. Yüksek lisans eğitimine yöneldiğinizde kabul olasılığınız daha yüksektir. Öğrencilerin yararlandığı her haktan yararlanabilirsiniz. Akademik eğitim veren kurumların sayısı diğer kurumlardan fazladır.

Sizlere konuyu genel olarak aktarmaya çalıştım. Görüşmek üzere.

BAĞLANTILAR: Üniversitelerin listesi: https://tr.link/LISTE · 2020 Yönetmelik: https://tr.link/YONET · Yüksek lisans bitirme tezim: https://tr.link/TEZ